جراحی دندان

جراحی دندان ، جراحی‌ ای است که طیف وسیعی از بیماری‌ها ، صدمات و نقوص سر و صورت و فک و گردن چه بافت نرم و چه بافت سخت ناحیه دهان و فک و صورت را اصلاح می‌کند . این رشته در جهان به عنوان یکی از تخصص‌های رشته پزشکی محسوب می‌شود ولی در ایالات متحده از تخصص‌های رشته دندان‌پزشکی است . در ایران نیز از تخصص های دندانپزشکی محسوب می شود که پس از دوره عمومی ۵ سال طول دوره این تخصص می باشد . موارد آموزشی شامل جراحی های داخل دهانی کوچک (مینور) ، کنترل و مدیریت آسیب های فک و صورت در بخش اورژانس ، کاشت ایمپلنت ، جراحی های زیبایی بینی و صورت و آسیب شناسی فک و صورت و گردن و سر می باشد .

جراحی و کشیدن دندان ها

دندانپزشک به دلایلی از جمله نهفته بودن ، فک جوش بودن و یا از بین رفتن کامل دندان و باقی ماندن ریشه آن در استخوان فک ، ناجار به انجام جراحی دندان می شود . دندانپزشک ، دندان و ناحیه اطراف آن را با استفاده از بی حس کننده موضعی ، بی حس کرده سپس با یک تیغ مخصوص جراحی ، لثه ناحیه مورد نظر را کنار می زند. گاهی تمام یا قسمتی از دندان توسط استخوان پوشیده شده است که این استخوان برداشته می شود تا دندان و ریشه آن جدا و خارج می گردد و ناحیه مورد نظر شستشو داده شده و سپس بخیه زده می شود.
 
برخی از متداول‌ترین جراحی‌های دندانی عبارتند از:

۱- جراحی‌های Endodontic ‏( داخل دندانی)

این نوع جراحی‌ها روی بخش زیرین یا ریشه دندان انجام می‌گیرد :
روت کانال      : عصب کشی
‏Pulpotomy   ‏: بریدن بافت رگ و اعصاب از بخش تاجی دندان به منظور خشک کردن عفونت
‏Pulpectomy‏ : خارج سازی رگ و اعصاب دندان برای قطع درد در هنگام انجام روت کانال
‏Picoectomy ‏: در مواقعی که انجام عصب کشی برای تسکین درد کافی نباشد، عصب مربوط به آن دندان از بالاترین بخش قطع می‌شود.

۲- جراحی‌های Prosthodentic‏ ( کاشت قطعات مصنوعی دندان )

تاج‌های دندانی (کلاهک) : شامل روکش‌های دندانی از جنس‌های مختلف نظیر ‏CMC/PMC‏ ( سرامیک/کامپوزیت‌های فلزی از جنس پرسلین ) ، طلا ، و یا ترکیبی از ‏tin/aluminum‏ هستند . دندانی که در زیر این مواد قرار دارد ممکن است برای مطابقت با مواد فوق تراش داده شود.

روکش : پوشش‌های مصنوعی مانند بخش قبل هستند ، با این تفاوت که تنها بخش بالایی دندان را می‌پوشانند . معمولاً فقط برای موارد بی‌حسی استفاده می‌شوند.

پل : مجموعه‌ای از دو یا چند تاج دندانی هستند که مانند یک پل برای پر کردن جای خالی یک (یا چند) دندان کشیده شده به کار می‌روند.

ایمپلنت : فرآیندی است که در طی آن یک بخش پایه‌ای در داخل استخوان (فک بالا یا پایین) قرار گرفته و تا بهبودی کامل به حال خود گذاشته می‌شد. چند ماه بعد یک دندان مصنوعی بر روی این پایه جای می‌گیرد.

دندان مصنوعی : این دندان‌های مصنوعی گاهی تنها از چند دندان تشکیل شده‌اند که با استفاده از بست‌های فلزی یا پلاستیکی به دندان‌های مجاور متصل می‌شوند، یا به صورت یک سری کامل از دندان‌ها هستند که با استفاده از مواد چسبنده (یا به روش‌ةای دیگر) به سطح لثه یا کام می‌چسبند.

پروتزهای متصل به ایمپلنت : ترکیبی از دندان مصنوعی و ایمپلنت هستند. بخش پایه در استخوان کار گذاشته شده و پس از بهبودی، قطعات فلزی بر سطح لثه قرار داده می‌شوند. سپس دندان‌های مصنوعی بر بالای این مجموعه محکم می‌شوند.

3- درمان‌های ارتودنسی

ایمپلنت‌ها و پروتزهای متصل به آنها : این موارد نیز جزو درمان‌های ارتودنسی محسوب می‌شوند ، چرا که فرایند انجام آنها، استخوان‌ها را درگیر می‌کند.

رأس‌برداری : برداشتن بخش رأسی یک دندان از طریق شکافی در بافت‌های روی آن در فک  فرآیندی که در طی آن ممکن است یک دندان مشکل‌ساز یا اضافی به طور کامل کشیده شده و یا با جراحی خارج شود . این جراحی تحت بی‌حی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می‌شود و بسیار شایع است . اکثر افراد دندان‌های عقل خود را پیش از ایجاد مشکلات عدیده به این روش خارج می‌کنند.

برداشتن فیبرها :  فرآیندی که در طی آن بافت‌های متراکم اطراف یک دندان به منظور جلوگیری از بروز مجدد برداشته می‌شوند .

۴-پریودونتیک :

شاخه‌ای از دندان‌پزشکی است که به مطالعه و درمان بیماری‌های بافت نگهدارنده دندان (‏Periodontium‏) می‌پردازد.

جراحی دندان نهفته

نهفتگی و عدم رویش دندان از داخل استخوان فک به داخل حفره ی دهان معمولا به دلیل عدم وجود فضای کافی برای رویش دندان اتفاق می افتد . شایع ترین محل نهفتگی در ناحیه ی دندان های عقل به علت تکامل و کوچک تر شدن استخوان فک بوده ولی می تواند در مورد سایر دندان ها نیز اتفاق افتد . برای این کار برش ظریفی در نواحی خاص مخاطی داده شده و در موارد لزوم با چند تکه کردن دندان و حتی گاهی با برداشت مقدار حساب شده از استخوان فک اطراف دندان نهفته به طوری که در ظاهر صورت اشکالی ایجاد نشود ، دندان خارج می گردد .

بدیهی است که پس از تزریق بی حسی ، بیمار جز مقداری فشار و احساس انجام کار ، دردی نخواهد داشت . به ندرت ممکن است جراح به جهت وضعیت خاص دندان نهفته در رادیوگرافی و یا شرایط سیستمیک بیمار و وجود بیماری های خاص انجام این گونه اعمال جراحی را با هماهنگی به اتاق عمل موکول نماید.

لازم است توجه گردد تنها دندان های عقل نیستند که ممکن است دچار نهفتگی شوند بلکه این اتفاق ممکن است برای تمام دندان ها روی دهد . این دندان های نهفته باید توسط دندان پزشک متخصص از فک خارج شوند . در کلینیک ما این عمل توسط پزشکان متخصص بسیار مجرب انجام می شود و درد و تورم و صدمات حین عمل به استخوان فک به حداقل می رسد .

در موارد دیگر ، اگر ترمیم یک دندان بسیار پوسیده و یا شکسته و ترک خورده امکان پذیر نباشد و یا اگر درمان ریشه ی یک دندان عفونی دچار شکست شده باشد و عملی و منطقی به نظر نرسد باید دندان را خارج کرد . دندان های بسیار لق که به بیماری لثه دچار هستند یا دندان هایی که کج روییده اند و در جویدن نقشی ایفا نمی کنند نیز کاندید کشیده شدن هستند .

مراقبت های بعد از درمان

  • بعد از جراحی ، بر روی ناحیه دندان کشیده شده ، گاز استریل را با فشار ملایم فک ، در دهان حداقل به مدت ۳۰ دقیقه نگه دارید .
  • از مک زدن و خالی نمودن مکرر آب دهان خود داری کنید .
  • چون گونه ، لب و زبان ، تا ۳-۴ ساعت پس از جراحی بی حس است ، مواظب باشید آنها را گاز نگیرید .
  • داروی تجویز شده را دقیق استفاده کرده و از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنید .
  • بعد از جراحی ، خم نشوید و در موقع دراز کشیدن چند بالش زیر سر قرار دهید .
  • غذاها و مایعات نرم و خنک مصرف نموده و از سمت دیگر دهان برای خوردن استفاده کنید .
  • بعد از گذشت ۷ تا ۱۰ روز ، برای کشیدن بخیه مراجعه فرمایید .
  • تا چند روز پس از کشیدن بخیه ، شستشو با آب نمک را ادامه دهید .
  • حداکثر تا ۴۸ ساعت بعد از جراحی ، تورم وجود خواهد داشت و به تدریج کم می  شود و طی ۷ تا ۱۰ روز از بین می رود . همچنین پس از جراحی برخی دندان های نهفته مانند عقل ، امکان کبودی زیر پوست صورت وجود دارد .
  • در صورتی که خونریزی شدید و غیر قابل کنترل باشد ، به مرکز درمانی مراجعه نموده و از گذاشتن داروها و مواد مختلف بدون تجویز پزشک به وضع اجتناب نمایید.
  • از شستشوی دهان ، روز جراحی خودداری نمایید و از فردای آن روز شستشوی دهان را با رسم فیزیولوژی ، یا آب نمک شروع کنید . ( مسواک زدن نیز روز بعد از جراحی شروع می گردد . دقت نمایید محل زخم را مسواک نزنید ). برای جلوگیری از عفونت ثانویه ، از دهانشویه استفاده کنید.
  • از کشیدن سیگار ، پیپ و استفاده از نی برای نوشیدن مایعات تا چند روز خودداری نمایید .