ترمیم دندان

اکثر مردم به ترمیم دندان ، پر کردگی دندان می گویند که در ترمیم دندان قسمت پوسیده دندان را جدا کرده و با موادی مثل آمالگام و کامپوزیت جایگزین می کنند . وقتی در دندان پوسیدگی به وجود می‌آید برای درمان آن دندانپزشک قسمت پوسیده را توسط یک دریل مخصوص برداشته و با مواد پر کننده دندان حفره ایجاد شده را پرمی‌کند . انواع مختلفی از مواد پر کننده دندان وجود دارد : چینی (پرسلن) ، آمالگام ، و رزین کامپوزیت

در ابتدا باید گفت که دندانپزشکی ترمیم و زیبایی را می توان در دو بخش بررسی کرد. یکی دندانپزشکی ترمیمی و دیگری دندانپزشکی زیبایی

اقداماتی که در جهت بهبود ظاهری دندان ها ، لثه ها یا کام ، انجام می شود دندانپزشکی زیبایی نامیده می شود ، با این حال برخی از درمان های زیبایی دندان باعث افزایش سلامت دندان نیز می شوند .

به عنوان مثال پرکردگی های سرامیکی رنگ دندان ظاهر بهتری دارند و حتی در مقایسه با پرکردگی های فلزی، نیازمند تراشیدن مقدار کمتری از مینای دندان می باشند.

دندانپزشکی زیبایی ممکن است شامل اضافه کردن یا حذف موادی از دندان باشد . برخی از دندان پزشکان ، تمایل به دندانپزشکی زیبایی از نوع ((دوستار دندان)) دارند و این به معنی پرهیز از هر اقدام غیر قابل بازگشتی است که روی دندان ها انجام می شود .

اقدامات دوستار دندان شامل سفید کردن دندان ، برخی ارتودنسی های کوتاه مدت و رزین کامپوزیت می باشد . امروزه پر طرفدارترین درمان در دندانپزشکی ترمیم و زیبایی ، سفید کردن یا بلیچینگ دندان است.

ترمیم دندان عموما به دو روش کلی انجام می شود :

ترمیم های مستقیم و غیر مستقیم

ترمیم مستقیم روشی است که همه مراحل کار در مطب و مستقیما توسط دندانپزشک انجام میشود . ٢ روش عمده و معمول ترمیم مستقیم عبارتست از : ترمیم با آمالگام (نوعی آلیاژ فلزی مخصوص دندان) و ترمیم با کامپوزیت ( نوعی از مواد همرنگ دندان)

در ترمیم غیر مستقیم بخشی از کار در مطب و توسط دندانپزشک و بخش دیگر توسط لابراتوار دندانسازی انجام می شود . لمینیت های سرامیکی و اینله و اونله جزو ترمیم های غیرمستقیم دندانی می باشند .

لازم به ذکر است که بعضی از مراحل کار در ترمیم های غیر مستقیم و پروتز ثابت (روکش) به هم شبیه می باشد مثلا در هر دو روش از دندان مورد نظر قالب تهیه و به لابراتوار ارسال می شود . ولی آماده سازی دندان و نتیجه نهایی کار کاملا با هم متفاوت هستند .

روکش ، اینله و اونله هر سه توسط لابراتوار ساخته می شوند .

ترمیم با آمالگام

آمالگام نوعی آلیاژ فلزی مخصوص و یکی از قدیمی ترین مواد برای ترمیم دندان است که هنوز هم مورد استفاده قرار می گیرد . آمالگام مزایای زیادی به عنوان یک ماده ترمیمی دارد که دو تا از مهمترین این مزایا عبارتند از : استحکام خوبی در برابر فشارهای حاصل از جویدن دارد ، باکتری ها در مجاورت آمالگام نمی توانند به خوبی رشد کنند ( پوسیدگی زیر ترمیم با آمالگام کمتر رخ میدهد ) .
مهمترین عیب آمالگام رنگ نامناسب آن است .
آمالگام در مناطقی از دهان که فشار جویدن زیاد است و زیبایی اهمیت کمتری دارد ( دندان های عقبی خصوصا در فک بالا ) و نیز در افرادی که به دلایلی حساسیت زیادی به پوسیدگی دارند استفاده می شود .
مراحل انجام ترمیم آمالگام شامل ایجاد بیحسی موضعی در محل ، برداشت پوسیدگی و ایجاد فرم مناسب حفره ( ترمیم آمالگام بر خلاف کامپوزیت نیاز به تراش با زوایا و ابعاد خاصی دارد که حتما باید انجام شود ) ، قرار دادن آمالگام در حفره و شکل دهی ، تنظیم ارتفاع پرکردگی با دندان مقابل و پالیش و پرداخت می باشد .

ترمیم با کامپوزیت

کامپوزیت نوعی ماده ترمیمی همرنگ دندان است که در دهه های اخیر وارد مارکت دندانپزشکی شده و به سبب رنگ مناسب آن روز به روز بیشتر مورد توجه مراجعین دندانپزشکی قرار میگیرد.
مهمترین مزیت کامپوزیت همانطور که ذکر شد زیبایی آن است.
مهمترین اشکالات کامپوزیت شامل موارد زیر است : مانند آمالگام خاصیت ضد پوسیدگی ندارد ، در دراز مدت ثبات رنگ مناسبی ندارد (به مرور زیبایی اش را از دست میدهد ) ، نسبت به سایر مواد ترمیمی به سایش حساس تر است و نیز تکنیک کار با آن بسیار دقیق و حساس است و باید کاملا مطابق دستور و زمانبندی تعریف شده انجام شود، همچنین هنگام ترمیم کامپوزیت محیط باید عاری از هرگونه رطوبت و بزاق باشد . توجه کنید که در مطب و هنگام کار به دلایل گوناگون از قبیل خستگی بیمار ، حرکت های گاه ناخواسته زبان و پخش بزاق ، نیاز به هماهنگی کامل دکتر و دستیاران و … امکان بر هم خوردن این شرایط ایده آل وجود دارد و متاسفانه در ترمیم کامپوزیت هر گونه تغییر و تخطی از این موارد در نتیجه نهایی کار تاثیر به سزایی دارد و عواقبی مانند افتادن ترمیم یا ایجاد پوسیدگی زیر ترمیم و ایجاد مشکلات بعدی خواهد شد .

مراحل انجام ترمیم با کامپوزیت شامل ایجاد بیحسی موضعی در محل ، برداشت پوسیدگی ( ترمیم کامپوزیت نیاز به حفره با ابعاد و فرم خاص ندارد و تقریبا در هر حفره ای قابل کار است و این یک مزیت برای مواردی ست که پوسیدگی بسیار کوچکی وجود دارد و ما را از تراش غیر ضروری دندان برای حصول فرم خاص حفره بی نیاز می کند ) ، آماده سازی شیمیایی و قرار دادن کامپوزیت در حفره طبق دستور و شکل دهی (کامپوزیت ها بعد از فرم دادن باید در معرض تابش نور آبی با شدت و طول موج خاص دارند که اصطلاحا لایت کیور نامیده می شود ) ، تنظیم ارتفاع پرکردگی با دندان مقابل و پالیش و پرداخت می باشد.

ترمیم های غیر مستقیم

پروسه های ترمیم غیر مستقیم برای پوشش دادن معایب ترمیم های مستقیم ابداع شدند ، و اگر با کیفیت مناسب انجام شوند نتایج بسیار خوبی خواهند داشت که شامل دندانی بازسازی شده ، محکم ، زیبا ، مقاوم به سایش و پوسیدگی و با عمر طولانی خواهد بود.
اشکال عمده آنها اینست که نیاز به زمان بیشتر ( حداقل ٢ جلسه ) و هزینه بالاتری دارند.
مراحل کار شامل حداقل ٢ جلسه درمانی میباشد که در جلسه اول پس از ایجاد بیحسی موضعی و برداشت پوسیدگی و آماده سازی حفره ، قالبگیری انجام و به لابراتوار ارسال می شود . و دندان پانسمان می شود ، پس از انجام مراحل لابراتواری و آماده شدن ترمیم در جلسه دوم تحت بیحسی موضعی پانسمان برداشته شده و ترمیم با مواد مخصوص درون حفره مربوطه چسبانده (باند) می شود .
ترمیم های غیر مستقیم دو نوع عمده دارند که به نام های اینله (inlay) و آنله (onlay) نامیده می شوند . اینله ترمیمی است که فقط در قسمت های درونی دندان قرار داده می شود ، آنله گسترش بیشتری داشته و یک یا چند برجستگی سطح جونده (کاسپ) را پوشش میدهد
در بعضی از منابع علمی دندانپزشکی نوع سومی از ترمیم غیر مستقیم هم تعریف شده به نام اورله (overlay) که کمی گسترش بیشتری از آنله دارد و البته در مورد تعریف دقیق این نوع ترمیم بحث هایی وجود دارد.
اینله و آنله از جنس سرامیک دندانی و نیز کامپوزیت های لابراتواری خاص ( با کامپوزیت ترمیم مستقیم متفاوت است و استحکام بالاتری دارد ) ساخته می شود، در زمان های نه چندان دور از جنس طلا نیز ساخته می شدند که به دلیل هزینه بالا و زیبایی کم امروز ساخته نمی شوند .

هزینه ترمیم دندان

ترمیم دندان بسته به روش و نحوه کار ، متخصص دندان پزشکی که ترمیم را انجام می دهد و تعداد دندان هایی که باید ترمیم شود ، هزینه متفاوتی دارد . ولی عمدتا ترمیم های غیر مستقیم به دلیل نیاز به لابراتوار و تعداد جلسات بیشتر و نیز گرانتر بودن مواد اولیه (سرامیک و یا کامپوزیت لابراتواری) هزینه بیشتری دارند.